Czym są cukry i jak je dzielimy?

Z cukrami mamy do czynienia na codzień. Jednak nie są to jedynie słodkie napoje, owoce lub słodycze. Cukier jest obecny również w ziemniakach czy chlebie. Może występować naturalnie w przyrodzie, jak również może być on sztucznie dodany.  Jednakże czym właściwie jest cukier i w jakich postaciach on występuje? Ten temat postaram się przybliżyć w dzisiejszym artykule.

CUKRY, inaczej sacharydy to związki składające się z atomów węgla, wodoru i tlenu. Czasami w ich skład wchodzą również inne pierwiastki takie jak np. azot.
Ze wzędu na budowę ich cząsteczek cukry dzielimy na:
- monosacharydy
- oligosacharydy
- polisacharydy

1. MONOSACHARYDY (cukry poste, jednocukry)

Tę grupę związków wyróżnia przede wszystkim słodki smak, a także dobra rozpuszczalność w wodzie. Zazwyczaj mają od 3 do 8 atomów węgla.  Niektóre z nich, głównie pentozy i heksozy mogą występować w roztworach w dwóch postaciach - łańcuchowej i pierścieniowej, które wzajemnie w siebie przechodzą. Przykładowymi monosacharydami są: glukoza, fruktoza, galaktoza, ryboza czy deoksyryboza.

2. OLIGOSACHARYDY

Powstają w wyniku połączenia się ze sobą od 2 do 10 cząsteczek cukrów prostych (monosacharydów) wiązaniem O-glikozydowym*.

Do oligosacharydów należą również DISACHARYDY (dwucukry). Ich właściwości fizykochemiczne są podobne do właściwości monosacharydów. Największe znaczenie w tej grupie mają: sacharoza (cukier buraczany czy trzcinowy), laktoza (cukier mlekowy), maltoza (cukier słodowy).
Oligosacharydy o dłuższych łańcuchach łączą się często z białkami bądź lipidami (tłuszczami). W ten sposób tworzą się związki wchodzące w skład błon komórkowych. Określają  one grupy krwi, a także odgrywają kluczową rolę w rozpoznawaniu się komórek.

* Wiązanie O-glikozydowe -to wiązanie między atomami węgla różnych cząsteczek monocukrów. Łączą się za pośrednictwem tlenu (mostka tlenowego).

3. POLISACHARYDY (wielocukry)

Powstają przez połączenie się wielu cząsteczek cukrów prostych w jedną dużą cząsteczkę. W przeciwieństwie do monosacharydów czy oligosacharydów nie rozpuszczają się w wodzie. Natomiast mogą być rozkładane za pomocą enzymów. Nie wykazują one również właściwości redukujących, jednakże można je wykryć w inny sposób. Na przykład: skrobię dzięki jodynie czy płynu Lugola. (Pod wpływem jodu skrobia barwi się na granatowo).
Najbardziej rozpowszechnionymi w przyrodzie polisacharydami są: glikogen, celuloza, skrobia i chityna. Pełnią one funkcje zapasową oraz budulcową.